Karrek dreusfurvek

Karrek dreusfurvek yw karrek chanjys gans tomder po gwaskedh. Y hwer treusfurvyans dell yw usys ogas dhe omherdhyans a vagma po down y'n grestennen.

Wasa quartzite 1.jpg
Klass Karrek Edit this on Wikidata
Acheson Treusfurvyans edit this on wikidata
Commons page Restrennow kelmys war Gemmyn Wikimedia
Omherdhyans a vagma ha'y dreusfurvyans omgelmys


Tempredhow moy es 150 dhe 200°C (300 dhe 400°F) ha gwaskedhow a 100 megapascal po moy (1,000 bar) a nas an garrek wreydhek (protolith), neb a gaws chanjyow fisegel po kymyk meur. Dres an argerdh ma, yma an garrek yn studh soled, mes dres termyn hy a wra daskwrysegi dhe wiasedh po komposyans nowydh. An protolith a yll bos karrek danek, karrek wodhosek po karrek yw treusfurvek seulabrys.

Golinyans ow tiskwedhes an monyow kevys yn karrygi treusfurvek yn-dann studhyow dyffrans a dempredh ha gwaskedh

Karrygi treusfurvek yw rann veur a grestennen an Nor hag a furv 12% a enep an tir.

KlassansChanjya

Y hyllir aga hlassa herwydh an protolith, aga homposyans kymyk po monyow ha'ga gwiasedh.

ProtolithChanjya

Mars yw possybyl aswon an protolith, y keworrir 'meta' dhe hanow an garrek, r.e. basalt treusfurvyes yw metabasalt, ha kevili treusfurvyes yw metakevili.

KomposyansChanjya

Karrek dreusfurvek gwrys a wreunennow kanndir yw henwys kanndirit. Sarfven yw eghen arbennek a garrek dreusfurvek furvyes yn keynow kres an keynvor. Marbel yw karrek dreusfurvek a dhisplegyas dhyworth kalgh (kalciom karbonat - CaO3).

GwiasedhChanjya

Henwyn usys dhe glassa karrygi herwydh aga gwiasedh yw shist, labolven ha hornven.

  • Shist yw karrek gans gwrysow a vyns kres hag yw furvyes yn rewyow platek hag a fols yn platyow po nivelyow le ages 1cm a dewder.
  • Labolven yw karrek hag usi ow tiskwedhes gwrysow moy ages shistow, gans nivelyow moy es 1cm a dewder.
  • Nyns usi granofels ow tiskwedhes platyow ha nivelyow vytholl. Hornven yw furv a granofels kevys yn Kernow.
  • Legh yw karrek dreusfurvek gans gwrysow munys, ha gwiasedh folsys drefen treusfurvyans, mes nyns eus nivelyow drefen komposyans.

Usys yw an term 'para-' avel rager dhe dhiskwedhes protolith godhosek (rag ensampel parashist) ha'n term 'ortho' avel rager dhe dhiskwedhes protolith tanek (r.e. ortholabolven).

Rol a garrygi treusfurvekChanjya

Legh
Hornven
Sarfven
Marbel
Shist
Labolven