Svalbard

Kuntel a enesow Arktek yw Svalbard, rann a Ruvaneth Norgagh. Gelwys yns i avel Spitsbergen yn fenowgh drefen bos hemm yw hanow chif enys an kuntel. An enesow yw an rann moyha a’n gledhbarth a Norgagh. Trigys yw tus dres an vledhen saw war deyr enys, Spitsbergen, Bjørnøya ha Hopen. An poblans yn 2016 o 2,667. Longyearbyen yw a dre voyha ha "penncita" an enesow. An enesow moyha yw Spitsbergen (39.000 km²), Nordaustlandet (14.600 km²) hag Edgeøya (5.000 km²). Yn-mysk an enesow erel yma Barentsøya, Lågøya, Hopen, Danskøya, Kvitøya ha Wilhelmøya. An ughella menydh yw Newtontoppen (1,717 meter). Rew a worher 60% a Svalbard ha pur apert yw effeyth rewlivans ena.

Svalbard
Prins-karls-forrland pho.jpg
Sort archipelago, integral overseas territory, first-level administrative country subdivision Edit this on Wikidata
Penncita Longyearbyen Edit this on Wikidata
Poblans 2,668 Edit this on Wikidata
Hembrenkyas governans Kjerstin Askholt Edit this on Wikidata
Parth termyn Central European Time Edit this on Wikidata
Yeth/ow
  sodhogel
Norgahek Edit this on Wikidata
Doronieth
Gwlas Norgagh Edit this on Wikidata
Arenebedh 61,022 ±1 km² Edit this on Wikidata
A-ugh an mor 1,713 Edit this on Wikidata
Ogas dhe Norwegian Sea Edit this on Wikidata
Kesordnogyon 78.16°N 15.86°E Edit this on Wikidata
NO-21 Edit this on Wikidata
Sodh penn
  an Governans
Governor of Svalbard Edit this on Wikidata
Penn an Governans Kjerstin Askholt Edit this on Wikidata
Studh ertach Ertachva an Bys UNESCO kynnigys Edit this on Wikidata
Manylion
Arghans Norwegian krone Edit this on Wikidata
Skeusen ayr a Spitsbergen
Tyller Svalbard
Enesow Svalbard
Mappa dororiethel a Svalbard

HanowChanjya

An hanow Svalbard a gomprehend an geryow Norsek Koth svalr ('yeyn') ha barð ('amal', 'mujoven', 'kesow', 'barv'). Ytho an hanow a gampoll an fowt a wydh, Hanow Spitsbergen a dhallathas gans hwithrer tiryow ha golyer iseldiryek Willem Barentsz, a dhiskrifyas an "menydhyow bleynys" po, yn Iseldiryek, spitse bergen a welas war arvor west an chif enys, Spitsbergen.

IstoriChanjya

Usys veu an enesow yn kynsa avel selva gans morviloryon e ena y’n 17ves hag 18ves kansvledhynnyow. Wosa henna gesys ens i. Helghyoryon a Russi a dheuth ena wosa 1680 rag esperthi pelour lewern Arktek, orses gwynn ha kerwys ergh. Balweyth glow a dhallathas a-dro dhe 1900, mes wosa niver a dhroklammow, degeys veu an brassa niver a valyow erbynn 2000 marnas Barentsburg. Kevambos Svalbard 1920 a aswon sovraneth Norgagh, ha wosa 1925 an Akt Svalbard a wrug Svalbard rann leun a Ruvaneth Norgagh.

DoroniethChanjya

Gwrys yw an enesow a gemyskans a garrygi Ordowek, Silurek, Dewnek ha Palaeogen dre vras. An gweliow glow yw dhyworth an Palaeogen. Effeythys veu Svalbard yn feur gans gwriansow rew y’n Oos Rew, ow gasa fyordow ha menydhyow rewlivys. Yn hwir, kappys rew a worher meur a Spitsbergen ha’n brassa rann a Nordaustlandet. Degeys yw an mor a-derdro Svalbard pub gwav drefen morrew. Drefen bos Svalbard dhe’n gledh a’n Kylgh Arktek, ev a brev howl hanternos y’n hav ha nos penneghlek (24 our a dewlder pub dydh) y’n gwav.

Kedhlow hin rag Svalbard Airport Longyearbyen 1991-2020 (28 m, extremes 1975-2022)
Mis Gen Hwe Meu Ebr Me Met Gor Est Gwy Hed Du Kev Bledhen
Ughella bythkweth °C (°F) 7.7
(45.9)
7
(45)
6.3
(43.3)
7.5
(45.5)
12.9
(55.2)
15.7
(60.3)
21.7
(71.1)
18.1
(64.6)
15.2
(59.4)
10.1
(50.2)
9.2
(48.6)
8.7
(47.7)
21.7
(71.1)
Ughel kresek °C (°F) −7.7
(18.1)
−8.3
(17.1)
−8.8
(16.2)
−5.7
(21.7)
−0.6
(30.9)
5.6
(42.1)
9.4
(48.9)
8.2
(46.8)
4
(39)
−1.5
(29.3)
−3.8
(25.2)
−6.1
(21.0)
−1.3
(29.7)
Dedhyek kresek °C (°F) −10.9
(12.4)
−11.6
(11.1)
−12
(10)
−8.8
(16.2)
−2.2
(28.0)
3.6
(38.5)
7
(45)
6
(43)
2
(36)
−3.8
(25.2)
−6.4
(20.5)
−9.2
(15.4)
−3.9
(25.1)
Isel kresek °C (°F) −14.2
(6.4)
−15
(5)
−15.5
(4.1)
−12.1
(10.2)
−3.9
(25.0)
2.2
(36.0)
5.4
(41.7)
4.4
(39.9)
0.3
(32.5)
−6.1
(21.0)
−9.3
(15.3)
−12.2
(10.0)
−6.3
(20.6)
Isella bythkweth °C (°F) −38.8
(−37.8)
−43.7
(−46.7)
−46.3
(−51.3)
−39.1
(−38.4)
−21.7
(−7.1)
−8.4
(16.9)
−0.7
(30.7)
−3.9
(25.0)
−12.6
(9.3)
−20.8
(−5.4)
−33.2
(−27.8)
−35.6
(−32.1)
−46.3
(−51.3)
Kodhans kresek cm (inches) 21
(0.8)
17
(0.7)
16
(0.6)
9
(0.4)
8
(0.3)
8
(0.3)
20
(0.8)
23
(0.9)
26
(1.0)
18
(0.7)
22
(0.9)
24
(0.9)
212
(8.3)
Source 1: Norwegian Meteorological Institute[1]
Source 2: Meteostat[2]

Pur yeyn yw Svalbard, mes tommheans ollvysel re janjyas hin ranndiryow Arktek moya ages neb rann aral a’n bys. An tempredh kresek re allas moy ages 4 gradh y’n 30 bledhen diwettha.

GodhvewnansChanjya

Meur yw hanow Svalbard rag y boblans a vorviles, morderewi hag orses gwynn. Enevales kemmyn erelyw lewern an Arktek, kerwys ergh hag ydhyn kepar ha murres byghan, brases an ergh ha morwodhow.

PoblansChanjya

Poblans Svalbard yw 2,667 (423 anedha a Russi hag Ukrayn). Longyearbyen yw an unnik tre. Ny-Ålesund yw trevesigeth wodhoniethek ha hwithrans gans poblans a 180 y’n hav ha 35 y’n gwav. Barentsburg, treveisgeth balweyth glow, a’n jeves poblans a 455.

ErbysiethChanjya

An tri chif diwysyans yw balweyth glow, tornyaseth ha hwithrans.



Gwlasow yn Europa
Unyans Europek
 
AlmaynPow BelgBulgariPow ChekDanmarkEstoniEstrychPow FinnPow FrynkPow GrekHungariIseldiryowItaliKroatiKobrosLatviLithouaniLushaborgMaltaPoloniPortyngalRoumaniSlovakiSloveniSpaynSwedherwykWordhen
Akrotiri ha DhekeliaJibraltar
Remenant Europa AlbaniAndorraBelarussiBosniIslandLiechtensteinMakedoniMoldovaMonakoMontenegroNorgaghRuwvaneth UnysSen MarinSerbiSwistirUkraynCita Vatikan
Yn Europa hag Asi warbarth ArmeniAzerbayjanPow GrouziPow KazaghRussiTurki
Powyow ha'ga studh challenjyes AbhaziKosovaKobros KledhNagorno-KarabaghOsseti DhyhowTransnistri
Powyow serhek Enesow FaroeEnys ManowGwernenysJan MayenJersiSvalbard
  1. "EKlima". http://sharki.oslo.dnmi.no/portal/page?_pageid=73,39035,73_39080&_dad=portal&_schema=PORTAL. Svalbard
  2. "Meteostat.net". https://meteostat.net/en/station/01008/climate. Svalbard