An Vosen Beriodek

An Vosen Beriodek yw rol a elvennow kymyk. Y’n Vosen, settyes yw an elvennow yn aray aga niver atomek ow talleth gans niver onan, hidrojen. Niver atomek elven yw an keth tra ages an niver a brotonow yn nuklesen an atom na. Y’n Vosen Beriodek renkys yw an elvennow yn periodow ha bagasow. Gelwys yw rew elvennow a-dreus dhe’n vosen period. Yma dhe bub period niver, a 1 dhe 8. Yma dhe Beriod 1 diw elven yn unnik: hidrojen ha heliom. Yma dhe Beriod 2 ha Period 3 eth elven. Hirra yw periodow erel. Yma dhe’n elvennow yn period niverow atomek yn eyl wosa y gila.

Versyon savonek an Vosen Beriodek

Gelwys yw koloven elvennow yn-nans mosen bagas. Yma 18 bagas y’n vosen beriodek savonek. Yma dhe bub bagas niver: a 1 dhe 18. Elvennow yn bagas a renk aga elektronow yn fordhow hevelep, herwydh an niver a elektronow talvos, hag a re taklow kymyk hevelep dhedha, h.y. i a omdheg yn fordhow hevelep. Rag ensampel, aswonnys yw bagas 18 avel gassys nobyl drefen aga bos gassys oll ha ny wrons kesunya gans atomow erel.

Usys yw an vosen beriodek gans kymygydhyon dhe weles patronyow ha perthynyansow ynter elvennow. Yma tri chyf bagas y’n Vosen Beriodek; alkenyow, alkanoydow, ha dialkenyow. Rag ensampel, elvennow a-bell war askel gledh ha war woles an vosen yw an moyha metelyek, hag elvennow war an dheghow a-wartha yw an lyha metelyek. Yma lies patron ha perthynyans aral ynwedh.

Devisys veu an vosen beriodek gans an kymygydh a Russi Dmitry Ivanovich Mendeleyev (1834-1907). Dh’y enora, henwys veu elven 101 mendeleviom.

Mosen Beriodek SavonekChanjya

'''Bagas''' → 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
'''Period''' ↓
1 1
H

2
He
2 3
Li
4
Be

5
B
6
C
7
N
8
O
9
F
10
Ne
3 11
Na
12
Mg

13
Al
14
Si
15
P
16
S
17
Cl
18
Ar
4 19
K
20
Ca
21
Sc
22
Ti
23
V
24
Cr
25
Mn
26
Fe
27
Co
28
Ni
29
Cu
30
Zn
31
Ga
32
Ge
33
As
34
Se
35
Br
36
Kr
5 37
Rb
38
Sr
39
Y
40
Zr
41
Nb
42
Mo
43
Tc
44
Ru
45
Rh
46
Pd
47
Ag
48
Cd
49
In
50
Sn
51
Sb
52
Te
53
I
54
Xe
6 55
Cs
56
Ba
*

Lanthanidow

72
Hf
73
Ta
74
W
75
Re
76
Os
77
Ir
78
Pt
79
Au
80
Hg
81
Tl
82
Pb
83
Bi
84
Po
85
At
86
Rn
7 87
 Fr
88
Ra
**

Actinidow

104
Rf
105
Db
106
Sg
107
Bh
108
Hs
109
Mt
110
Ds
111
Rg
112
Cn
113
Nh
114
Fl
115
Mc
116
Lv
117
Ts
118
Og
8 119
 Uue
120
 Ubn
***

Superaktinidow

158
Upo
159
Upe
160
Uhn
161
Uhu
162
Uhb
163
Uht
164
Uhq
165
Uhp
166
Uhh
167
Uhs
168
Uho
169
Uhe
170
Usn
171
Usu
172
Usb
9 173
 Ust
174
 Usq
***

Eka-superactinidow

212
Bub
213
But
214
Buq
215
Bup
216
Buh
217
Bus
10 227
 Bbs
228
 Bbo

* Lanthanidow 57
La
58
Ce
59
Pr
60
Nd
61
Pm
62
Sm
63
Eu
64
Gd
65
Tb
66
Dy
67
Ho
68
Er
69
Tm
70
Yb
71
Lu
** Aktinidow 89
Ac
90
Th
91
Pa
92
U
93
Np
94
Pu
95
Am
96
Cm
97
Bk
98
Cf
99
Es
100
Fm
101
Md
102
No
103
Lr
***
Superaktinidow
143
Uqt
144
Uqq
145
Uqp
146
Uqh
147
Uqs
148
Uqo
149
Uqe
150
Upn
151
Upu
152
Upb
153
Upt
154
Upq
155
Upp
156
Uph
157
Ups


*** Superaktinidow 121
Ubu
122
Ubb
123
Ubt
124
Ubq
125
Ubp
126
Ubh
127
Ubs
128
Ubo
129
Ube
130
Utn
131
Utu
132
Utb
133
Utt
134
Utq
135
Utp
136
Uth
137
Uts
138
Uto
139
Ute
140
Uqn
141
Uqu
142
Uqb
Kevresyow Kymyk an Vosen Beriodek
  • Alkenyow lisliwen
  • Alkenyow dor lisliwennek
  • Lanthanidow
  • Aktinidow
  • Superaktinidow
  • Eka-superaktinidow
  • Alkenyow tremenyans
  • Alkenyow boghes
  • Alkanoydow/Hanter-alkenyow
  • Dialkenyow
  • Gassys nobyl
Studh yn tempredh ha gwaskedh savonek. Liw an niver a-ugh dhe’n niver (niver atomek) a-ugh furvell an elev a dhiskwedh studh an elven yn studhyow normal.
  • an re yn glas yw gassys
  • an re yn gwyrdh yw linyow
  • an re yn du yw soled
Radyoweythresans
  • An re gans emlow soled y’s teves isotopow sad (Elvennow a’n dallethvos)
  • An re gans emlow terrys y’s teves isotopow radyoweythresek kevys yn naturel
  • Ny hwer an re gans emlow dyjynnek yn naturel (Elvennow synthetek)
  • Re radyoweythresek dhe vos diskudhys hwath yw an re heb emlow